Τι είναι ο HPV
Ο ιός των ανθρώπινων θηλωμάτων (Human PapillomaVirus-HPV), είναι ένας ιός που μολύνει τα κύτταρα του δέρματος και των βλεννογόνων (βλεννογόνος=ιστός που καλύπτει το σώμα εσωτερικά) [1].
Ο HPV αποτελεί ουσιαστικά, μια ετερογενή ομάδα DNA ιών με περισσότερους από 200 τύπους, εκ των οποίων περίπου 40 μολύνουν το γεννητικό και στοματοφαρυγγικό βλεννογόνο. Οι τύποι διακρίνονται σε χαμηλού και υψηλού κινδύνου, ανάλογα με τη δυνατότητά τους να προκαλλούν όγκους. Οι χαμηλού κινδύνου (π.χ. HPV 6 και 11) σχετίζονται κυρίως με καλοήθεις αλλοιώσεις, όπως τα γεννητικά κονδυλώματα. Αντίθετα, οι υψηλού κινδύνου (π.χ. HPV 16, 18, 31, 33) συνδέονται αιτιολογικά με την ανάπτυξη προκαρκινικών βλαβών και καρκίνων, ιδιαίτερα του τραχήλου της μήτρας [2].
Τρόποι μετάδοσης
Ο HPV μεταδίδεται μέσω στενής, δερματικής επαφής με ένα μολυσμένο άτομο. Η μετάδοση είναι πιο συχνή κατά τη διάρκεια κολπικού, πρωκτικού ή στοματικού σεξ [3].
Ένα άτομο με HPV μπορεί να μεταδώσει τη λοίμωξη σε κάποιον άλλο, ακόμη και αν δεν παρουσιάζει συμπτώματα [4]
Επιπλέον, η μόλυνση με έναν τύπο HPV δεν εμποδίζει τη μόλυνση με έναν άλλο τύπο. Από τα άτομα που έχουν μολυνθεί με HPV που προσβάλλει το βλεννογόνο, ένα ποσοστό 5% έως 30% έχουν μολυνθεί με πολλαπλούς τύπους του ιού [3].
Οδοί μετάδοσης :
Σεξουαλική επαφή: Έρευνες δείχνουν ότι ο HPV μεταδίδεται κυρίως μέσω γεννητικών και στοματικών σεξουαλικών δραστηριοτήτων, οδηγώντας σε λοιμώξεις που μπορούν να εκδηλωθούν ως κονδυλώματα των γεννητικών οργάνων ή καρκίνοι, όπως καρκίνωμα του τραχήλου της μήτρας και του στοματοφάρυγγα [5, 6].
Οριζόντια μετάδοση : Η οριζόντια μετάδοση του HPV περιλαμβάνει μολυσμένα αντικείμενα, δάχτυλα, στόμα και επαφή με το δέρμα (εκτός από τη σεξουαλική). Επίσης, οι ιοί είναι ικανοί να ζουν για μέρες σε επιφάνειες, ρούχα, συχνά χρησιμοποιούμενο γυναικολογικό εξοπλισμό.[7]
Κάθετη μετάδοση: μια μολυσμένη μητέρα μπορεί να μεταδόσει τον ιό στο βρέφος της κατά τη διάρκεια του τοκετού. Αυτό μπορεί να οδηγήσει σε μια πάθηση που ονομάζεται επαναλαμβανόμενη αναπνευστική θηλωμάτωση νεανικής έναρξης. [3]
Μπορεί να συμβεί αυτομόλυνση από το ένα σημείο του σώματος στο άλλο. [3]
Τι προκαλεί
Οι περισσότερες μολύνσεις από τον HPV δεν προκαλούν συμπτώματα και υποχωρούν χωρίς παρέμβαση εντός 2 ετών [8].
Ωστόσο, τα στελέχη χαμηλού κινδύνου του HPV μπορεί να προκαλέσουν πελματιαία, κοινά ή γεννητικά κονδυλώματα και εστιακή αναπνευστική θηλωμάτωση, ενώ, τα στελέχη υψηλού κινδύνου σχετίζονται με ενδοεπιθηλιακή νεοπλασία του τραχήλου της μήτρας (CIN) και καρκινώματα του τραχήλου της μήτρας, του κόλπου, του αιδοίου, του πρωκτού, του πέους και του στοματοφάρυγγα. Υπολογίζεται ότι σε λοίμωξη από HPV υψηλού κινδύνου οφείλονται:
το 90% των καρκίνων του τραχήλου της μήτρας και του πρωκτού
το 70% των καρκίνων του αιδοίου και του κόλπου
το 60% των καρκίνων του πέους και
το 70% των στοματοφαρυγγικών καρκίνων.
Επίσης, ο HPV μπορεί να οδηγήσει και σε παραγωγικές λοιμώξεις. [9]
Συμπτώματα
Οι περισσότεροι άνθρωποι με HPV δεν εμφανίζουν ποτέ συμπτώματα ή προβλήματα υγείας από αυτό. Σε 9 στις 10 περιπτώσεις, ο HPV εξαφανίζεται από μόνος του μέσα σε δύο χρόνια χωρίς προβλήματα υγείας. Όταν όμως αυτό δεν συμβεί, μπορεί να προκαλέσει προβλήματα υγείας όπως κονδυλώματα των γεννητικών οργάνων και καρκίνο. Αξίζει να σημειωθεί ότι οι τύποι HPV που προκαλούν κονδυλώματα δεν προκαλούν καρκίνο. [4]
Τα κονδυλώματα μπορεί να εμφανιστούν στον κόλπο, στο πέος ή στον πρωκτό και σπάνια στο λαιμό. Μπορεί να είναι επώδυνα, να προκαλούν κνησμό ή αιμορραγία ή να προκαλούν πρήξιμο των αδένων. [10]
Η λοίμωξη από HPV που δεν υποχωρεί από μόνη της μπορεί να προκαλέσει αλλαγές στα κύτταρα του τραχήλου της μήτρας, οι οποίες οδηγούν σε προκαρκινικές αλλοιώσεις που μπορεί να εξελιχθούν σε καρκίνο του τραχήλου της μήτρας εάν δεν αντιμετωπιστούν. Συνήθως χρειάζονται 15-20 χρόνια για να αναπτυχθεί καρκίνος του τραχήλου της μήτρας μετά από λοίμωξη από HPV. [10]
Οι πρώιμες αλλαγές στα κύτταρα του τραχήλου της μήτρας και οι προκαρκινικές αλλοιώσεις συνήθως δεν προκαλούν συμπτώματα. Τα συμπτώματα του καρκίνου του τραχήλου της μήτρας μπορεί να περιλαμβάνουν αιμορραγία μεταξύ των περιόδων ή μετά τη σεξουαλική επαφή ή κολπικές εκκρίσεις με δυσάρεστη οσμή. Αυτά τα συμπτώματα, ωστόσο, μπορεί να οφείλονται και σε άλλες ασθένειες. Για το λόγο αυτό, τα άτομα που παρουσιάζουν αυτά τα συμπτώματα πρέπει να συμβουλευτούν το γιατρό τους. [10]
Οι πρώιμες αλλαγές στα κύτταρα του τραχήλου της μήτρας και οι προκαρκινικές αλλοιώσεις συνήθως δεν προκαλούν συμπτώματα. Τα συμπτώματα του καρκίνου του τραχήλου της μήτρας μπορεί να περιλαμβάνουν αιμορραγία μεταξύ των περιόδων ή μετά τη σεξουαλική επαφή ή κολπικές εκκρίσεις με δυσάρεστη οσμή. Αυτά τα συμπτώματα, ωστόσο, μπορεί να οφείλονται και σε άλλες ασθένειες. Για το λόγο αυτό, τα άτομα που παρουσιάζουν αυτά τα συμπτώματα πρέπει να συμβουλευτούν το γιατρό τους [10].
ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ
[1] Reisner, S. L., Deutsch, M. B., Peitzmeier, S. M., White Hughto, J. M., Cavanaugh, T. P., Pardee, D. J., McLean, S. A., Panther, L. A., Gelman, M., Mimiaga, M. J., & Potter, J. E. (2018a). Test performance and acceptability of self- versus provider-collected swabs for high-risk HPV DNA testing in female-to-male trans masculine patients. PloS One, 13(3). https://doi.org/10.1371/journal.pone.0190172.
[2] European Centre for Disease Prevention and Control. A systematic review and meta-analyses of the efficacy, effectiveness, immunogenicity and safety of HPV vaccination in non-HIV immunocompromised individuals. Stockholm: ECDC; 2025.
[3] CDC, 2024. Chapter 11: Human Papillomavirus (https://www.cdc.gov/pinkbook/hcp/table-of-contents/chapter-11-human-papillomavirus.html).
[4] CDC, 2025. About Genital HPV Infection (https://www.cdc.gov/sti/about/about-genital-hpv-infection.html?CDC_AAref_Val=https://www.cdc.gov/std/hpv/stdfact-hpv.htm).
[5] Park, I. U., Introcaso, C., & Dunne, E. F. (2015). Human papillomavirus and genital warts: a review of the evidence for the 2015 centers for disease control and prevention sexually transmitted diseases treatment guidelines. Clinical Infectious Diseases, 61(suppl_8), S849-S855.
[6] Ardekani, A., Taherifard, E., Mollalo, A., Hemadi, E., Roshanshad, A., Fereidooni, R., … & Rostami, A. (2022). Human papillomavirus infection during pregnancy and childhood: a comprehensive review. Microorganisms, 10(10), 1932.
[7] Petca, A., Borislavschi, A., Zvanca, M. E., Petca, R.-C., Sandru, F., & Dumitrascu, M. C. (2020). Non-sexual HPV transmission and role of vaccination for a better future (Review). Experimental and Therapeutic Medicine, 20(6), 186. https://doi.org/10.3892/etm.2020.9316.
[8] WHO, 2017, https://www.who.int/europe/news-room/fact-sheets/item/human-papillomavirus-(hpv).
[9] Jensen, J. E., Becker, G. L., Jackson, J. B., & Rysavy, M. B. (2024). Human Papillomavirus and associated cancers: A review. Viruses, 16(5), 680. https://doi.org/10.3390/v16050680.
[10] WHO, 2024, Human papillomavirus and cancer (https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/human-papilloma-virus-and-cancer).